جلال ذوالفنون
جلال ذوالفنون به سال 1316 شمسى در شهر آباده، میان مردمان خونگرم و مهماندوست جنوب، دیده به جهان گشود. زخمههاى سهتار پدرش، كه از عاشقان موسیقى اصیل ایرانى است و نغمههاى دلنشین ویولن برادرش، محمود ذوالفنون، از بدو تولد وى نوازشگر گوش و جلادهندهى روح حساس او بود و همین امر موجب گردید تا جلال در سن ده سالگى به فراگیرى موسیقى روى آورد.
وى كه تحت تأثیر پدر هنرمندش قرار داشت، علاقهى زیادى به نواختن سه تار داشت و موسیقى را با این ساز آغاز كرد و پس از مدتى در هنرستان ملى موسیقى ثبت نام نمود تا موسیقى را با اصول علمى بیاموزد. ولى چون در هنرستان به سهتار اهمیت چندانى نمىدادند، دلسرد شده و مدتى را روى ساز دیگر گذراند تا اینكه پس از مدتى تصمیم مىگیرد به جاى سهتار، تار را جهت آموزش و نواختن انتخاب نماید و با تمرین و نواختن این ساز، متوجه مىشود كه مىتواند ویولن را هم تمرین كند و استعداد نواختن آن را دارد لذا نزد برادرش كه استاد ویولن بود شروع به فراگیرى این ساز را مىنماید. برادرش كه استعداد و علاقه وى را مىبیند، او را به شاگردى مىپذیرد ولى جلال براى دل خود نیز گهگاهى سهتار مىنواخت و استاد هنرستان، موسىخان معروفى نیز در زمینهى تكنیك سهتار هر وقت فرصت مىیافت راهنمایىهایى به او مىكرد.
جلال مدت هشت سالى كه در هنرستان بود، تار، سهتار و ویولن را در كنار هم آموخت. و پس از پایان دورهى هنرستان به استخدام ادارهى هنرهاى زیبا كه بعداً به وزارت فرهنگ و هنر و وزارت آموزش عالى تبدیل شد درمىآید و در كادر آموزشى آن سازمان به تدریس موسیقى مشغول شد. چندى بعد كه رشتهى موسیقى در دانشگاه تهران دائر شد به دانشگاه رفته و در آنجا كه آموزش به صورت سنتى یعنى سینه به سینه بود با مرحوم «نورعلىخان برومند» و دكتر «داریوش صفوت» كه استادان دانشگاه بودند آشنا و نحوهى كار ایشان باعث گردید كه برداشت تازهاى از موسیقى ایرانى بنماید. در این زمان بود كه جلال متوجه مىشود موسیقى ایرانى را مىتواند با حالتهاى خاص خود و به نحوى كه تا حدى مورد پسند اهل فن و اساتید باشد اجرا كند و چون تار و ویولن را زبان گویایى براى بیان احساس خود نمىدید لذا از سال 1346 كار خود را روى سهتار متمركز مىكند و خودش در این باره مىگوید: «سهتار سازى است خوشصدا و دلنشین و از نظر نوازنده نیز سازى است كامل، باوفا و فرمانبردار.»
از این به بعد تمام فكر و حواس وى دنبال سهتار و نواختن بود و هر امكانى را كه به دست مىآورد براى پیشبرد این ساز به كار گرفت. از نوارهاى مرحوم «صبا» و مرحوم «ارسلان خان درگاهى» استفاده كرد و از راهنمایىهاى ارزشمند دكتر «داریوش صفوت» نیز بهرهى فراوان برد.
پس از اتمام دانشگاه، همكارى خود را با مركز حفظ و اشاعه موسیقى ایرانى كه در واقع مكمل موسیقى دانشگاه تهران بود شروع نمود. ضمناً در دانشگاه، موسیقى ایرانى را تدریس كرد. جلال ذوالفنون در مركز حفظ و اشاعهى موسیقى ایرانى از راهنمایىهاى مرحوم «یوسف فروتن» و مرحوم «سعید هرمزى» كه از نوازندگان قدیمى سهتار بودند و هر یك چند صباحى در مركز نامبرده تدریس مىگردد استفاده كرده و در آن مركز به كار تحقیق و تدریس موسیقى ایرانى مشغول مىگردد و به منظور ارائهى موسیقى ایرانى در خارج از كشور، سفرهایى به ممالك: اروپایى و ژاپن مىكند و با هنرمندان بزرگى آشنا مىشود كه از لحاظ گسترش هنرى، براى وى مغتنم واقع مىگردد.
جلال ذوالفنون، رفتهرفته متوجه مىشود كه در میان سازهاى ایرانى، سهتار ارزش والایى دارد و این ارزش را باید كشف كرد و به كار گرفت و این كه موسیقى سازهاى دیگر روى این ساز نواخته شود كافى نیست بلكه موسیقى سازهاى دیگر را باید به زبان سهتار ترجمه نموده و بعد روى سهتار آورد و این امر را به گونهاى انجام داد كه در خور ارزش والاى این ساز باشد.
جلال معتقد است: «در زمینهى فراگیرى موسیقى ایرانى به یكى دو استاد نباید اكتفا كرد بلكه باید هرجا كه از موسیقى ایرانى خبرى هست سرى زد و توشهاى برگرفت تا شخصیت هنرى رشد كند و بال و پر بگیرد و بتواند پرواز كند و در چنین شرایطى است كه مىتوان اثر قابل توجهى به وجود آورد و در واقع از مرحله ابتدایى هنر به مرحلهى تحقیق و خلاقیت رسید».
كار جلال ذوالفنون، در موسیقى بیشتر در زمینهى تدریس و تحقیق بوده و قدمهاى با ارزشى در این زمینه كه نتیجهى تجربیات چندین سالهى وى در رشتهى موسیقى سنتى ایران است برداشته و آنها را تدوین و آمادهى چاپ نموده و امیدوار است در راه زنده نگهداشتن موسیقى اصیل ایرانى قدم مؤثرى باشد.
تألیفات:
1- آنالیز و بررسى قطعاتى از درویش خان، (به مناسبت پایاننامهى دورهى لیسانس).
2- آموزش موسیقى ایرانى بر اساس تكنیك سهتار در چهار جلد، همراه با نوار، این كتاب از نظر محتواى چكیدهاى است از موسیقى ایرانى كه سعى شده است از نظر آموزش، پاسخگوى نیاز هنرجویان موسیقى ایرانى باشد.
3- مقالههاى پراكندهاى در زمینهى سهتار و بررسى موسیقى ایرانى از نظر تاریخى و اجتماعى.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
